Jacques Kets Award

Ben je een afstuderende masterstudent met een innovatieve scriptie in de zoölogie? Ben je enthousiast om een ​​academische carrière uit te bouwen? Met de Jacques Kets Award voor Zoölogie willen we jou een voorsprong geven door je academische vaardigheden te vergroten en je professionele netwerk uit te bouwen. Met de award kan je een reisbeurs of een uitnodiging als spreker op de conferentie ZOOLOGY winnen. Aan de finale van de Jacques Kets Award gaat ook een trainingstraject vooraf. “Als wetenschappers vinden we het heel belangrijk dat we ons onderzoek op een duidelijke manier kunnen communiceren naar het brede publiek”, legt Philippe Helsen uit, onderzoekscoördinator bij ZOO Antwerpen en ZOO Planckendael. “Studenten die verkozen zijn, krijgen een sessie wetenschapscommunicatie aangeboden waarin ze hun werk heel eenvoudig en aantrekkelijk leren uitleggen.”

Historische achtergrond

De Jacques Kets Award zit diep geworteld in onze fundamenten. Al sinds het begin, bij de oprichting van ZOO Antwerpen in 1843, vinden we het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek en het aanwakkeren van de belangstelling voor de natuur van ongelooflijk groot belang. Het mooiste bewijs daarvan vind je in de oprichtingsstatuten van ZOO Antwerpen, waarin dat door Jacques Kets, de allereerste directeur van ZOO Antwerpen, wordt beschreven. “En we hebben  we dat nooit meer losgelaten”, legt Dries Herpoelaert uit, de tiende directeur van ZOO Antwerpen na Kets. “In 1953 is als een soort eerbetoon aan die eerste directeur de Jacques Kets Award in het leven geroepen. Om jonge mensen de liefde voor natuur bij te brengen. Ook ik, als tiende directeur, vind die prijs erg actueel. Nog steeds vinden we het belangrijk dat jonge mensen bezig zijn met de studie van de natuur. Omdat het brandend actueel is”, gaat Herpoelaert verder. “De natuur beleeft moeilijke tijden: klimaatopwarming, tientallen en tientallen diersoorten die verdwijnen door demografische druk. Daarom is het meer dan ooit een opdracht van ZOO Antwerpen om jonge mensen meer over de natuur te laten nadenken”, besluit Herpoelaert.

WInnen is een springplank

Het winnen van de Jacques Kets Award als jonge, beginnende wetenschapper is een troef op je cv en een aanmoediging om je project voort te zetten of een springplank naar een academische carrière in de zoölogie. “Het laat zien dat je gedreven bent, competitief aangelegd en dat je je werk naar buiten wil brengen”, legt onderzoekscoördinator Philippe Helsen uit. “Ik beoordeel samen met mijn collega-wetenschappers de kwaliteit van de ingestuurde masterthesissen. We zien dat de prijs almaar internationaler wordt. Studenten die hebben deelgenomen zwermen uit, maar ook de onderwerpen worden internationaler.”

De Jacques Kets Award heeft dan ook een evolutie doorgemaakt. “Vroeger richtten we ons op leerlingen van middelbare scholen die individueel een werk schreven over een biologisch interessant onderwerp”, gaat Helsen verder. “Sinds 2007 ligt de focus op universiteiten en masterthesissen. De kwaliteit van het ingestuurde materiaal stijgt dus enorm. Nu zien we dat er een fundamenteel wetenschappelijke vraag achter zit die goed is uitgewerkt. Doordat de studenten ook minstens een 14 op 20 moeten behalen op hun masterthesis, krijgen we een uitstekende voorselectie.” 

ONZE ROL

ZOO Antwerpen organiseert al sinds 1953 jaarlijks de Jacques Kets Award. “De samenvattingen van de masterthesissen die worden toegestuurd, worden eerst door ons bekeken en daarop beoordeeld door professoren van universiteiten uit heel België”, gaat Helsen verder. “We willen een representatief beeld krijgen over de kwaliteit en de relevantie van het onderzoek. Iedereen geeft een score en aan de hand daarvan worden de vijf beste kandidaten gekozen.” Daarop worden die vijf uitgenodigd om een mondelinge presentatie te geven van hun werk (in het Engels) tijdens de Kets Award Finale. “ZOO Antwerpen reikt de Jury Award uit: een conferentiereis ter waarde van 1.000 euro”, legt Helsen uit. “Die hoofdprijs is voor de student met de inhoudelijk beste thesis én die zijn thesis ook het best kan voorstellen en verdedigen voor de jury. Met de geldsom kan de winnaar deelnemen aan een congres in het buitenland. Het is daar dat het allemaal gebeurt. Daar ontmoet je andere wetenschappers die met dezelfde materie bezig zijn. En zo kan je bruggen bouwen en je carrière verder ontwikkelen.”

De publieksprijs wordt uitgereikt door de Koninklijke Belgische Vereniging voor Dierkunde, die de winnaar de mogelijkheid biedt om zijn werk te presenteren als een uitgenodigde spreker voor een internationaal publiek van zoölogen op het Benelux Congress of Zoology. Die conferentie wordt jaarlijks georganiseerd door de Koninklijke Belgische Vereniging voor Dierkunde en de Koninklijke Nederlandse Dierkundige Vereniging.

Het belang van wetenschapscommunicatie

Voorafgaand aan de Kets Award Finale krijgen de vijf geselecteerde kandidaten een workshop van Toon Verlinden van The Floor is Yours over hoe je in een korte tijd op een duidelijke en overtuigende manier een voordracht geeft over je onderzoek. “Wij vinden dat erg belangrijk”, gaat Helsen verder. “Wij doen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek, maar ook meer praktisch toegepast onderzoek. We komen dus in contact met collega-wetenschappers, maar ook met mensen in het werkveld. En we moeten met beiden kunnen communiceren.”

Wie kan Meedoen?

Elke masterstudent in de biologie, moleculaire biologie, bio-ingenieurswetenschappen of aanverwante wetenschappelijke disciplines die een masterproef aan een Belgische universiteit of onderzoeksinstelling schreef, ten laatste 18 maanden voor de oproep, kan deelnemen. Opgelet: een cijfer van - tenminste - 14/20 is een voorwaarde. Ook moet het onderwerp van de thesis zich in een zoölogische discipline in de ruimste zin bevinden. Dit omvat fundamentele en toegepaste studies in behoud van biodiversiteit, ecologie, populatie en instandhoudingsgenetica, gedragsecologie en ethologie, dierfysiologie, endocrinologie, evolutionaire biologie, vergelijkende anatomie en morfologie, taxonomie en fylogenie, neurobiologie of verwante disciplines.

Hoe doe je mee?

Deelnemen aan de Kets Award selectie valt samen met afstuderen, met de start van je academische carrière; het behalen van je masterdiploma. Meedoen is overigens heel erg laagdrempelig. Behaalde je een goed cijfer, dan kun je een abstract van je thesis insturen, zodat wij ze kunnen evalueren. De deadline voor inzending voor dit jaar is nu verlopen. Maar hou ZOOscience.be in de gaten als je volgend jaar wilt deelnemen. De inschrijvingen volgend jaar beginnen op 1 juni en lopen tot 30 september.

Winnaar 2018

Thomas Luypaert (23), verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), sleepte zaterdag 17 november 2018 onze Jacques Kets Award in de wacht. Thomas bracht de biodiversiteit in Papoea-Nieuw-Guinea in kaart. Niet alleen werd zijn scriptie beoordeeld als inhoudelijk de sterkste. Thomas kon zijn wetenschappelijk onderzoek ook zeer duidelijk overbrengen. “Ik was heel verrast”, reageert Thomas. “Het niveau van de anderen was erg hoog. Ik voel me enorm vereerd.” Thomas is net afgestudeerd als Master in Biologie met de specialisatie Tropische Biodiversiteit en Ecosystemen (TROPIMUNDO) aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), maar loopt in het kader van een Erasmusprogramma momenteel stage in Londen. Daar leert hij speciale methodes om biodiversiteit te beheren. Dat ligt volledig in het verlengde van zijn masterscriptie, waarmee hij de Jacques Kets Award won.

Thomas deed twee maanden lang onderzoek naar de biodiversiteit in Papoea-Nieuw-Guinea. “Zoals op zoveel plekken gaat die er erg achteruit”. Samen met de lokale NGO Tree Kangaroo Conservation Program (TKCP) heb ik natuurgebieden onderzocht die er door plaatselijke stammen zijn afgestaan om aan natuurbehoud te doen. Jagen is er bijvoorbeeld verboden. Maar helpen die speciale gebieden wel bepaalde diersoorten groeien? Dat heb ik onder de loep genomen samen met de lokale wetenschapper Daniel Okena die een belangrijke rol speelde in het leiden van het veldwerk. Ik bestudeerde vier groepen: mierenegels, buidelratten, kangoeroe-achtigen en kasuarissen.”

Zijn conclusie: “De afgebakende natuurgebieden werken, maar niet voor alle diersoorten. Voor twee van de vier bestudeerde groepen, was er geen vooruitgang. De natuurgebieden werken ook hoofdzakelijk in de nabijheid van dorpen. Dat lijkt misschien wat bizar, maar ik denk dat de meest voor de hand liggende conclusie hier sociale controle door de lokale bevolking is.” Thomas is beloond met een conferentiereis ter waarde van 1.000 euro. Met die geldsom kan hij deelnemen aan een congres in het buitenland. Zijn toekomstplannen? “Mijn stage is momenteel een prima voorbereiding om te kijken wat ik nu écht interessant vind. Afhankelijk daarvan start ik misschien een doctoraat, of begin ik aan een carrière in een andere richting.”

Nathan Vranken (KULeuven en KMMA) won op overtuigende wijze de publieksprijs met zijn doorgedreven onderzoek naar soortvorming bij de vissoort diklip-cichliden in het Afrikaanse Edwardmeer. Hij beschreef op een zeer toegankelijke manier hoe vijf nieuwe soorten werden ontdekt, waarvan sommige een wel erg bijzonder eetpatroon kennen: ze vallen muilbroedende vrouwelijke cichliden aan en voeden zich met hun eitjes of jongen. In een wetenschappelijke term noemen we dit ‘paedofagen’, wat ‘kinder-eters’ betekent. Meer weten? Lees de scriptie online.

Nathan mag als beloning zijn werk presenteren als een uitgenodigde spreker voor een internationaal publiek van zoölogen op het Benelux Congress of Zoology op 14 en 15 december 2018, in het congrescentrum FMCCA.