Schaduwbomen, wilde dieren en boeren: kan cacaoteelt goed zijn voor mens én natuur?

Cacao, het ingrediënt van chocolade, groeit in tropische gebieden waar bossen onder druk staan. Tropische landbouw wordt er vaak in verband gebracht met ontbossing en het verlies van biodiversiteit. Tegelijk zijn miljoenen kleinschalige boeren ervan afhankelijk voor hun levensonderhoud. Is er een manier om cacao duurzamer te telen?

Onderzoekster Steffi Dekegel onderzocht dit in Brazilië, binnen Project BioBrasil in Bahia. Ze rondde haar doctoraat af in een gezamenlijk traject tussen de UCLouvain (België) en de Staatsuniversiteit van Santa Cruz (Brazilië). Ze bestudeerde traditionele cabrucas: cacaoplantages waar cacao groeit onder de schaduw van woudbomen. Cacaoteelt onder zo’n dak van schaduwbomen biedt een veelbelovende middenweg, maar hoe dit systeem wordt beheerd, maakt een wereld van verschil.

Haar bevindingen tonen aan dat meer schaduwbomen in cabrucas de biodiversiteit ten goede komt, waaronder ook het bedreigde goudkopleeuwaapje, zonder dat dit ten koste gaat van de inkomsten van boeren. Minstens 100 schaduwbomen per hectare blijken nodig te zijn opdat de goudkopleeuwapen deze plantages kunnen gebruiken. Hoewel meer schaduwbomen de cacaoproductie licht kunnen verlagen, dalen ook de productiekosten, zodat de totale winst stabiel blijft.

Toch zijn schaduwbomen alleen niet genoeg. Wil dit systeem werken voor zowel natuur als boeren, hebben boeren ook betere toegang nodig tot middelen, meer gendergelijkheid en sterkere lokale ondersteuning. Zonder dat blijven duurzame systemen moeilijk haalbaar. Cacaoteelt kan dus, met de juiste ondersteuning, niet alleen chocolade leveren, maar ook goed zijn voor zowel mens als natuur.

Project BioBrasil gaat nu samen met lokale partners verder aan de slag met de bevindingen en aanbevelingen van deze studie. De focus ligt daarbij op het aanpassen van de huidige wetgeving rond schaduwbomen, zodat ze streeft naar het behoud van minstens 100 schaduwbomen in cabrucas. Ook zullen activiteiten worden opgezet die cacaoboeren helpen om hun cabrucas economisch rendabeler te maken. Daarnaast gaan we op zoek naar manieren om boeren te compenseren voor het behoud van schaduwbomen, bijvoorbeeld via ‘biodiversity credits’ en extra inkomsten die rechtstreeks van deze bomen afkomstig zijn.

Op die manier kan cacaoteelt, mits de juiste ondersteuning, bijdragen aan zowel biodiversiteit als het levensonderhoud van boeren.